Luchtvervuiling Nederland en Europa

Opgave van KNMI gedurende laatste 24 uur

ANIMATIE OVER DE HELE DAG

O3 = OZON

NO2 = Stikstofdioxide

PM10 = Fijnstof (SMOG)

SO2 = Zwaveldioxide

CO = Koolstofmonoxide = KOLENDAMP

Benzeen

WAAR KOMT DIE ROMMEL IN DE LUCHT VANDAAN EN WAT IS HET?

Stikstofoxiden, of NO_x, is de algemene term voor een groep van erg reactieve gassen, die alle stikstof (N) en zuurstof (O) bevatten.

Veel stikstofoxiden zijn kleurloos en reukloos. Een algemeen onderdeel van luchtvervuiling is stikstofdioxide (NO₂), wat samen

met fijn stof waarneembaar is als een rood-bruine laag boven steden.

Stikstofoxiden ontstaan wanneer brandstof verbrand wordt bij hoge temperatuur, zoals bv in benzinemotoren.

Belangrijke bronnen in geïndustrialiseerde landen zijn gemotoriseerde voertuigen (bv auto's, samen verantwoordelijk

voor meer dan de helft van de uitstoot), electriciteitsopwekking (ongeveer een kwart van de uitstoot), en andere

industriële bronnen en verwarming van huizen (ongeveer 20 procent van de uitstoot).

De aanwezigheid van stikstofoxiden heeft verschillende gevolgen voor de gezondheid en het milieu. Hieronder worden

de belangrijkste effecten genoemd.

Ozon, onderdeel van smog, wordt gevormd als NO_x en vluchtige organische stoffen met elkaar reageren in aanwezigheid

van warmte en licht. Kinderen, ouderen, mensen met luchtwegaandoeningen zoals astma, en mensen die buiten inspanning

verrichten zijn vatbaar voor de nadelige effecten zoals beschadiging van longweefsel en afname van de longfunctie.

Ozon wordt verplaatst door de wind en kan gezondheidsrisico's veroorzaken ver weg van de bron. Verder veroorzaakt

ozon schade aan gewassen en vermindering van de oogst.

NO_x reageert met ammonia, vocht en andere verbindingen en vormt HNO₃ en gerelateerde deeltjes (aerosolen of fijn stof).

Gezondheidsrisico's bestaan uit ademhalingsproblemen, schade aan longweefsel en voortijdig overlijden. Kleine deeltjes

kunnen diep doordringen in de gevoelige delen van de longen en kunnen ademhalingsziektes verergeren zoals chronische

bronchitis en longemfyseem, en kunnen bestaande hartklachten verergeren.

In de lucht reageert NO_x met organische verbindingen en ozon. Op deze manier worden een groot aantal giftige producten

gevormd waarvan sommige biologische mutaties veroorzaken.

NO_x en zwaveldioxide reageren met andere verbindingen in de lucht en vormen zuren die op de aarde terecht komen

door regen, mist, sneeuw of als droge deeltjes. Door de wind kunnen ze over grote afstanden getransporteerd worden.

Zure regen zorgt voor schade aan bossen, gebouwen en monumenten, en zorgt voor het verzuren van meren en rivieren

en een teruggang van de visstand.

Hoge concentraties NO_x in de lucht leiden tot een toename van stikstofverbindingen in het water. Met name in de

kustgebieden verstoren deze de chemische balans van voedingsstoffen voor waterplanten en dieren, en leiden ze tot een

versnelling van de eutroficatie (overbemesting) wat aanleiding geeft tot zuurstofafname en de vermindering van het aantal

vissen en schelpdieren.

Nitraatdeeltjes en stikstofdioxide blokkeren licht en reduceren de zichtbaarheid in stedelijke gebieden en op regionale

schaal.